Wielu uczestników rynku miało nadzieję, że okres gwałtownych skoków cen materiałów budowlanych, który miał miejsce w latach kryzysowych 2021–2023, powoli dobiega końca. Łańcuchy dostaw ustabilizowały się, ceny energii tymczasowo spadły, a w wielu miejscach powróciła pewna pewność co do planowania.
Jednak nadzieja ta obecnie ulega znacznemu osłabieniu.
Oglądają Państwo właśnie treść zastępczą z serwisu YouTube. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, proszę kliknąć przycisk poniżej. Należy pamiętać, że w związku z tym dane będą przekazywane podmiotom zewnętrznym.
Odblokuj treść Zaakceptuj wymagane warunki i odblokuj treśćPodczas gdy debata publiczna skupia się przede wszystkim na geopolitycznych konsekwencjach konfliktu na Bliskim Wschodzie, skutki gospodarcze już od dawna są widoczne gdzie indziej: na niemieckich placach budowy.
Rosnące ceny oleju napędowego, wyższe koszty transportu oraz ogromne podwyżki cen materiałów budowlanych zależnych od ropy i energii sprawiają, że wiele kalkulacji ponownie znajduje się pod presją. Dla firm budowlanych, deweloperów, inwestorów i zamawiających publicznych sytuacja ta staje się coraz poważniejszym wyzwaniem.
Dlatego też kluczowe pytanie nie brzmi już, czy konflikt będzie miał wpływ na branżę budowlaną. Chodzi raczej o to, jak duże będą jeszcze te obciążenia.
Dlaczego konflikt na Bliskim Wschodzie dotyka niemieckie place budowy
Na pierwszy rzut oka powiązania te wydają się odległe. W rzeczywistości jednak skutki gospodarcze przejawiają się jednocześnie na wielu płaszczyznach. Najważniejszym czynnikiem są ceny energii.
Region wokół Zatoki Perskiej należy do najważniejszych ośrodków energetycznych świata. Już sama obawa przed przerwami w dostawach często wystarcza, by ceny ropy i gazu znacznie wzrosły. Właśnie to można było zaobserwować w ostatnich miesiącach.
Dla branży budowlanej jest to szczególnie problematyczne, ponieważ energia jest nie tylko odrębnym czynnikiem kosztowym, ale także wchodzi w skład praktycznie każdego materiału budowlanego.
Od produkcji, przez transport, aż po eksploatację maszyn – znaczna część łańcucha wartości zależy bezpośrednio lub pośrednio od cen energii.
W związku z tym wzrost cen ropy i gazu powoduje podwyższenie kosztów nie tylko paliw, ale często także całych grup materiałów budowlanych.
Druga fala uderza w łańcuchy dostaw
Do tego dochodzi jeszcze jeden efekt, który często jest niedoceniany. Cieśnina Ormuz należy do najważniejszych szlaków handlowych na świecie. Znaczna część światowego eksportu ropy i gazu przechodzi przez tę cieśninę. Gdy tylko pojawia się tam niepewność, reagują nie tylko rynki surowców.
Również firmy ubezpieczeniowe, armatorzy i przedsiębiorstwa logistyczne uwzględniają w swoich kalkulacjach wyższe ryzyko. Skutkiem tego są rosnące stawki frachtowe, wyższe koszty transportu i dłuższe terminy dostaw.
Dla branży budowlanej oznacza to, że importowane materiały znajdują się pod dodatkową presją. Nawet materiały budowlane, które nie są bezpośrednio wytwarzane z ropy naftowej, mogą w związku z tym podrożeć.
To właśnie połączenie wyższych kosztów energii i rosnących kosztów transportu sprawia, że obecna sytuacja jest tak problematyczna.
Dlaczego skutki tej sytuacji nie znikną po kilku tygodniach
Wielu uczestników rynku ma nadzieję na szybkie złagodzenie sytuacji. Jednak kilka czynników wskazuje na to, że skutki mogą być odczuwalne znacznie dłużej.
Szczególnie krytyczne znaczenie ma uszkodzenie kluczowej infrastruktury energetycznej w regionie Zatoki Perskiej. Obserwatorzy branży zakładają, że niektóre obiekty mogą nie być w pełni dostępne przez wiele lat.
Nawet jeśli sytuacja geopolityczna w najbliższym czasie się ustabilizuje, nie oznacza to automatycznie powrotu do dotychczasowego poziomu cen.
Branża budowlana musi zatem przygotować się na warunki, w których energia będzie droższa, a łańcuchy dostaw bardziej podatne na zakłócenia niż w poprzednich latach.
Które materiały budowlane są szczególnie dotknięte tą sytuacją
Największą presją objęte są obecnie materiały, których produkcja jest bezpośrednio uzależniona od ropy naftowej. Szczególnie dobrym przykładem jest tu bitum.
Asfalt jest kluczowym składnikiem uszczelnień dachowych, nawierzchni asfaltowych oraz licznych produktów budowlanych stosowanych w budownictwie podziemnym i infrastrukturalnym. Ponieważ pozyskuje się go bezpośrednio z ropy naftowej, jego ceny są szczególnie wrażliwe na zmiany na rynkach energetycznych.
Rosnące ceny bitumu mają zatem niemal natychmiastowy wpływ na projekty budowy dróg, prace uszczelniające oraz liczne przedsięwzięcia infrastrukturalne.
Ponadto niektórzy uczestnicy rynku informują już o ograniczonych możliwościach dostaw. Wyzwaniem jest więc nie tylko cena, ale częściowo także dostępność.
Olej napędowy ponownie staje się czynnikiem generującym koszty
Oprócz bitumu olej napędowy staje się jednym z najważniejszych czynników ryzyka dla branży. Żadna gałąź gospodarki nie jest tak silnie uzależniona od oleju napędowego jak budownictwo. Maszyny budowlane, ciężarówki, transport materiałów oraz znaczna część logistyki placów budowy nadal opierają się na paliwach kopalnych.
Rosnące ceny oleju napędowego mają zatem wieloraki wpływ. Podnoszą koszty eksploatacji maszyn, zwiększają koszty transportu i pośrednio odbijają się na wielu usługach w całym łańcuchu wartości.
Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to obciążenie, które znacznie wykracza poza sam rachunek za paliwo.
Fala podwyżek cen dotarła już do całego sektora budownictwa ogólnego
Kto w obliczu rosnących cen energii myśli początkowo tylko o budowie dróg lub robotach ziemnych, ten nie dostrzega pełnego obrazu sytuacji. Obecnie presja dotyka niemal wszystkie ważne grupy materiałów budowlanych.
Produkcja cementu, stali, aluminium, miedzi czy materiałów izolacyjnych należy do najbardziej energochłonnych procesów przemysłowych. Rosnące ceny energii mają zatem niemal nieuchronny wpływ na koszty produkcji.
Szczególnie w przypadku cementu wielu uczestników rynku z niepokojem obserwuje rozwój sytuacji. Branża ta musiała już w ostatnich latach poradzić sobie ze znacznym wzrostem kosztów. Dodatkowe obciążenia mogą teraz wywołać kolejną falę podwyżek cen.
W ten sposób obecna sytuacja w coraz większym stopniu dotyka również klasyczne projekty budownictwa ogólnego.
Dlaczego sytuacja ta może stać się niebezpieczna dla firm budowlanych
Sytuacja staje się szczególnie krytyczna dla firm, które już teraz działają przy niewielkich marżach.
Wiele firm budowlanych wyceniło bieżące projekty w oparciu o znacznie niższe założenia cenowe. Umowy zostały zawarte, zanim widoczne były obecne zmiany. Właśnie w tym tkwi ryzyko.
Koszty materiałów rosną w krótkim okresie, terminy dostaw się wydłużają, a dodatkowe obciążenia często można przenieść na zleceniodawców tylko w ograniczonym zakresie.
Szczególnie firmy średniej wielkości znajdują się w związku z tym pod presją. Może to spowodować dalszy wzrost i tak już rosnącej liczby upadłości w branży budowlanej.
Dlaczego stare kalkulacje mogą nagle stracić na wartości
Jednym z największych zagrożeń są obecnie nieaktualne założenia.
Wiele kalkulacji projektowych opiera się na warunkach rynkowych, które już nie istnieją. Łańcuchy dostaw reagują bardziej zmiennie, ceny zmieniają się szybciej, a dostawcy dokonują kalkulacji ostrożniej niż jeszcze kilka lat temu.
Kto dziś planuje z takimi samymi rezerwami jak przed kryzysem, naraża się na ryzyko systematycznego niedoszacowania zagrożeń. Czasy, w których wystarczało kilka procent bufora kosztowego, najprawdopodobniej na razie minęły.
Co powinni teraz zrobić deweloperzy i inwestorzy budowlani
W niestabilnych warunkach rynkowych profesjonalne zarządzanie ryzykiem nabiera znacznie większego znaczenia.
Obejmuje to przede wszystkim ograniczenie zależności od poszczególnych dostawców oraz pozyskanie alternatywnych źródeł zaopatrzenia. Szczególnie w przypadku materiałów o kluczowym znaczeniu szersza strategia zaopatrzeniowa może później okazać się decydująca.
Równie ważne jest realistyczne kalkulowanie kosztów. Projekty, które mają zostać zrealizowane w 2026 lub 2027 roku, często wymagają znacznie większych rezerw czasowych i finansowych niż jeszcze kilka lat temu.
Ponadto warto zwrócić uwagę na wskaźniki wczesnego ostrzegania. Ceny ropy naftowej, rynki LNG, stawki frachtowe czy składki ubezpieczeniowe często reagują znacznie wcześniej niż same ceny materiałów budowlanych. Obserwując te zmiany, można często dostrzec nowe fale cenowe z wyprzedzeniem kilku tygodni, a nawet miesięcy.
Co nie mniej ważne, coraz większego znaczenia nabiera komunikacja. Otwarte rozmowy między zleceniodawcami, deweloperami projektów i firmami wykonawczymi często prowadzą do lepszych rozwiązań niż późniejsze renegocjacje pod presją czasu.
Największe obciążenie może dopiero nadejść
W obecnej dyskusji często pomija się jedną ważną kwestię.
Wiele podwyżek cen nie dotarło jeszcze w pełni na rynki materiałów budowlanych.
Liczne umowy dostawowe realizowane są z pewnym opóźnieniem. Producenci często przenoszą wyższe koszty na rynek stopniowo. Powoduje to efekt opóźniony, który w pełni może dać o sobie znać dopiero w nadchodzących miesiącach.
Dlatego właśnie w przypadku materiałów budowlanych o wysokim zużyciu energii istnieje ryzyko dalszych podwyżek cen.
Wniosek: Branża budowlana stoi przed kolejnym trudnym sprawdzianem
Konflikt na Bliskim Wschodzie już dawno przestał być wyłącznie kwestią geopolityczną. Poprzez ceny energii, łańcuchy dostaw i koszty transportu wywiera on obecnie bezpośredni wpływ na niemiecką branżę budowlaną.
Szczególnie dotknięte są materiały budowlane zależne od ropy i energii, ale skutki sięgają znacznie dalej. Rosnące koszty, niepewne kalkulacje i niestabilne łańcuchy dostaw zwiększają presję na branżę, która i tak już boryka się ze słabym popytem i trudnymi warunkami finansowania.
Dla deweloperów, firm budowlanych i inwestorów wynika z tego przede wszystkim jeden wniosek: nadchodzące miesiące będą charakteryzowały się nie tyle optymizmem, co zarządzaniem ryzykiem.
Kto wcześnie dostrzeże zmiany kosztów, uwzględni wystarczające rezerwy i dostosuje swoją strategię zaopatrzeniową, ten znacznie lepiej poradzi sobie w tej fazie rynku niż ci, którzy liczą na szybką normalizację sytuacji.
